1Marcus Terentius Marci filius Varro Lucullus, Gaius Cassius Luci filius Longinus,
2Konsuln (73 v.Chr.), den Beamten, dem Rat, dem Volk der Oropier Gruß! Wenn ihr gesund seid, wäre das gut.
3Wir wollen, dass ihr wisst, dass wir gemäß dem Senatsbeschluss, der gefasst wurde unter den Konsuln Lucius
4Licinius (und) Marcus Aurelius (74 v.Chr.), befunden haben über die Auseinandersetzung, die zwischen
5dem Gott Amphiaraos und den Staatspächtern entstanden ist, {befunden haben} am Tag vor den Iden
6des Oktober (14.10.) in der Basilica Porcia. Im Beirat waren anwesend: Marcus Claudius Marci (f.)
7Marcellus (aus der Tribus) Arnensis, Gaius Claudius Gai filius Glaber (aus der Tribus) Arnensis,
8Marcus Cassius Marci filius (aus der Tribus) Pomptina, Gaius Licinius Gai filius
9{(aus der Tribus) Pomptina, Gaius Licinius Gai filius Sacerdos (aus der Tribus) Stellatina,
10Lucius Voluscius Lucii filius (aus der Tribus) Arnensis, Lucius Lartius Lucii filius
11(aus der Tribus) Papiria, Gaius Annaeus Gai filius (aus der Tribus) Clustumina, Marcus Tullius Marci filius
12Cicero (aus der Tribus) Cornelia, Quintus Axius Marci filius (aus der Tribus) Quirina, Quintus Pompeius
13Quinti filius Rufus (aus der Tribus) Arnensis, Aulus Cascellius Auli filius (aus der Tribus) Romilia,
14Quintus Minucius Quinti filius Thermus (aus der Tribus) Teretina, Marcus Publicius
15Marci filius Scaeva (aus der Tribus) Horatia, Titus Maenius Titi filius (aus der Tribus) Lemonia, Lucius
16Claudius Lucii filius (aus der Tribus) Lemonia. Worüber Hermodoros S.d. Olynpichos, Priester
17des Anphiaraos, welcher vorher vom Senat als Bundesgenosse bezeichnet worden
18ist, und Alexidemos S.d. Theodoros, Demainetos S.d. Theoteles, die Gesandten
19der Oropier, Ausführungen gemacht haben: da im Gesetz über die Verpachtung diese
20Ländereien {ausgenommen sind}, die Lucius Sulla, des Schutzes der Heiligtümer der unsterblichen Götter
21wegen, zugestanden hat, ausgenommen sind, und diese Einkünfte,
22um welche es geht, Lucius Sulla für den Gott Amphiaraos bestimmt
23hat, sodass man wegen dieser Ländereien dem Staatspächter keine Einkünfte zahlt;
24‒ und worüber Lucius Domitius Ahenobarbus im Interesse der Staatspächter ausführte:
25„da im Gesetz über die Verpachtung diese Ländereien ausgenommen sind,
26die Lucius Sulla, des Schutzes der Heiligtümer der unsterblichen Götter wegen
27zugestanden hat, und da Amphiaraos, dem diese Ländereien ihren Worten nach
28zugestanden sind, kein Gott ist, sodass es erlaubt ist, dass die Staatspächter diese Ländereien
29ausbeuten“; – haben wir aufgrund des Votums des Beirates ein (eigenes) Votum ge-
30fasst; was wir befunden haben, werden wir dem Senat vorbringen, (nämlich) das hier, was wir auch
31in das Buch der (Senats-)Protokolle eingetragen haben: Betreffs des Gebietes
32von Oropos, um das die Auseinandersetzung mit den Staatspächtern ging, (und) das gemäß
33dem Gesetz über die Verpachtung ausgenommen ist, sodass der Staatspächter
34es nicht ausbeuten darf, haben wir gemäß des Votums des Senats befunden.
35Im Gesetz über die Verpachtung scheint es solcherart ausgenommen zu sein.
36Außerhalb gilt: wenn etwas aufgrund eines Senatsbeschusses der Imperator oder die Imperatoren
37von uns mit Rücksicht auf die unsterblichen Göttern und zum Schutz der Heiligtümer
38(dem Gott) zur Ausbeutung gegeben haben, überließen sie es (ihm). Und außerhalb ist, was der Imperator
39Lucius Cornelius Sulla aufgrund des Votums seines Beirates zum Schutz
40der unsterblichen Götter und ihrer Heiligtümer (dem Gott) zur Ausbeutung gegeben hat,
41welchselbiges der Senat bestätigt hat und was auch später nicht durch einen Beschluss
42des Senats ungültig wurde. Lucius Cornelius Sulla scheint auf Grund des Votums
43seines Beirates als (eigenes) Votum ausgesprochen zu haben: „Der Einlösung eines Gelübdes
44wegen gebe ich dem Heiligtum des Amphiaraos Land, ringsherum tausend
45Fuß, auf dass auch dieses Land unverletzlich sei; desgleichen (befinde ich), dem Gott Amphiaraos
46zu weihen von der Stadt und dem Land und den Häfen der Oropier
47alle Einkünfte für die Festspiele und die Opfer, die die Oropier
48für den Gott Amphiaraos gemeinschaftlich feiern, und ebenso für die, welche sie künftig für
49den Sieg und die Herrschaft des römischen Volkes gemeinschaftlich feiern werden,
50außer den Ländereien des Hermodoros S.d. Olympichos, des Priesters des Amphiaraos,
51der beständig in der Freundschaft des römischen Volkes verblieben ist.“ ‒ Über diese
52Sache scheint ein Senatsbeschluss unter den Konsuln Lucius Sulla Felix (und)
53Quintus Metellus Pius (80 v.Chr.) zur Bestätigung ergangen zu sein,
54welchen der Senat mit diesen Worten beschloss: „Und was dem Gott
55Amphiaraos und seinem Heiligtum Lucius Cornelius Sulla auf Grund des Votums
56seines Beirates zugewiesen (und) überlassen hat, dasselbe betrachtet der Senat als diesem Gott
57gegeben (und) überlassen“. In d(ies?)em Beirat waren anwesend
58dieselben wie im ersten Protokollbuch der beratenen Angelegenheiten
59auf dem vierzehnten Wachstäfelchen. ‒ Folgender Senatsbeschluss ist
60ergangen: „Am siebzehnten Tag vor den Kalenden des November (16.10.) in den Komitien.
61Bei der Niederschrift waren anwesend Titus Manius Titi (f.) (aus der Tribus) Lemonia,
62Quintus Rancius Quinti (f.) (aus der Tribus) Claudia, Gaius Visellius Gai (f.)
63Varro (aus der Tribus) Quirina. Worüber Marcus Lucullus (und) Gaius Cassius,
64die Konsuln befunden und Bericht erstattet haben, was sie über die Ländereien der Oropier und
65der Staatspächter befunden haben: desgleichen scheint das Land
66der Oropier ausgenommen zu sein gemäß dem Gesetz über die Verpachtung
67und scheint es daher nicht so, dass die Staatspächter es ausbeuten dürften“. So
68wie es ihnen gemäß dem Interesse des Gemeinwesens und ihrer eigenen Treuepflicht
69 richtig schien, wurde beschlossen.
1Marcus Terentius Marci filius Varro Lucullus, Caius Cassius Luci filius
2Longinus, consules, Oropiorum magistratibus senatui populo salutem. Si valetis, bene est.
3Vos scire volumus, nos ex senatus consulto facto Luci-
4o Licinio, Marco Aurelio consulibus cognovisse de controversiis inter (?)
5deum Amphiaraum et publicanos ortis pridie Idus
6Octobres in basilica Porcia. In consilio adfuerunt Marcus Claudius Marci
7filius Arnensis Marcellus, Caius Claudius Cai filius Arnensis Glaber,
8Marcus Cassius Marci filius Pomptina, Caius Licinius Cai filius
9{Pomptina, Caius Licinius Cai filius} Stellatina Sacerdos,
10Lucius Voluscius Luci filius Arniensis, Lucius Lartius Luci filius
11Papiria, Caius Annius Cai filius Clustumina, Marcus Tullius Marci filius
12Cornelia Cicero, Quintus Axius Marci filius Quirina, Quintus Pompeius Quin-
13ti filius Arnensis Rufus, Aulus Cascellius Auli filius Romilia,
14Quintus Minucius Quinti filius Teretia Thermus, Marcus Publicius
15Marci filius Horatia Scaeva, Titus Maenius Titi filius Lemonia, Lucius
16Claudius Luci filius Lemonia. Quod Hermodorus Olympichi filius sacerdos
17Amphiarai, qui antea a senatu socius appellatus
18est, et Alexidemus Theodori filius, Demaenetus Theotelis filius, legati
19Oropiorum verba fecerunt: cum in lege locationis ii
20agri, qui Lucius Sulla deorum immortalium aedium sacrarum
21servandarum causa concessit, excepti sint eosque reditus,
22qua de re agitur, Lucius Sulla deo Amphiarao attribuerit,
23ut pro iis agris reditum publicano ne dependant;
24et quod Lucius Domitius Ahenobarbus pro publicanis dixit:
25cum in lege locationis ii agri excepti sint,
26quos Lucius Sulla deorum immortalium aedium sacrarum servandarum causa
27concessit, neque Amphiaraus, cui ii agri concessi
28dicuntur, deus sit, ut iis agris frui liceat
29publicanis; de consilii sententia sententiam tulimus;
30quod cognovimus ad senatum referemus, id quod etiam
31in commentariorum tabulam rettulimus: de agro
32Oropio, de quo controversia erat cum publicanis, e lege
33locationis is exceptus est, ut ne publicanus
34eo fruatur; ex senatus consulto cognovimus.
35In lege locationis sic exceptum esse videtur:
36extraque ea, si quid senatus consulto imperator imperatoresve
37nostri reverentia deorum immortalium aediumque sacrarum servandarum causa
38fruendum dederunt, reliquerunt, extraque ea quae Lucius
39Cornelius Sulla imperator de consilii sententia deorum
40immortalium aedium sacrorumque servandarum causa fruenda dedit,
41quod idem senatus confirmavit neque postea senatus consulto
42irritum factum est. Lucius Cornelius Sulla de
43consilii sententia sententiam dixisse videtur: voti reddendi
44causa fano Amphiarai agrum addo ubique undique pedum
45mille, ut hic quoque ager sanctus futurus sit; item deo Amphiarao
46consecrasse urbis et agri portuumque Oropiorum
47reditus omnes in ludos et sacrificia, quae Oropii
48faciunt deo Amphiarao, item quae posthac ob
49victoriam imperiumque populi Romani facient,
50extra agros Hermodori Olympichi filii, sacerdotis Amphiarai, qui
51perpetuo in amicitia populi Romani permansit. De ea
52re senatus consultum Lucio Sulla Felice,
53Q. Metello Pio consulibus ratum factum esse videtur,
54quod senatus decrevit et in haec verba: quaeque deo
55Amphiarao et fano eius Lucius Cornelius Sulla de consilii
56sententia attribuit, concessit, eadem senatus eodem deo
57data concessa esse ducit. In concilio adfuerunt
58iidem qui in rerum consultarum tabula prima,
59cera quarta decima. Senatus consultum hoc factum
60est: ante diem XVII Kalendas Novembres in comitio.
61Scribendo adfuerunt Titus Maenius Titi filius Lemonia,
62Quintus Rancius Quinti filius Claudia, Caius Visellius Cai
63filius Quirina Varro. Quod Marcus Lucullus, Caius Cassius
64consules causa cognita rettulerunt de agro Oropio
65et publicanis cognovisse se: item Oropiorum
66agrum exceptum videri esse e lege locationis,
67non videre publicanos eis frui, ita
68ut eis e re publica fideque
69sua visum esset. Censuere.